Tổng quan về Ung thư dương vật

Saturday, January 9, 2016



Ung thư dương vật

Ts. Cung Thị Tuyết Anh

Mục tiêu bài giảng

1- Học viên nêu được các yếu tố nguy cơ mắc bệnh ung thư dương vật

2- Học viên kể được các tình huống lâm sàng của bệnh ung thư dương vật

3- Học viên nêu được các phương tiện lâm sàng và cận lâm sàng giúp chẩn đoán vị trí bướu, giải phẫu bệnh và giai đoạn bệnh ung thư dương vật

4- Học viên trình bày được nguyên tắc điều trị bệnh ung thư dương vật



1. Dịch tễ

Ung thư dương vật hiếm gặp ở các nước châu Âu và Bắc Mỹ (<1% các ung thư của nam) nhưng có tỷ lệ từ 10-20% các loại ung thư ở nam giới châu Phi, châu Á và Nam Mỹ. Ở Việt Nam, ung thư dương vật có xuất độ 1/ 100 000 nam.

Yếu tố nguy cơ

Da quy đầu hẹp bẩm sinh, da quy đầu dài, vệ sinh tại chỗ kém, nhiễm HPV týp 16, 18. Bệnh rất hiếm gặp ở các dân tộc có tục cắt da quy đầu cho trẻ sơ sinh (người Do Thái, người Hồi giáo).



2. Bệnh học

95% là carcinôm tế bào gai; các loại khác hiếm gặp, trong đó có mêlanôm ác, lymphôm, carcinôm tế bào đáy, sarcôm Kaposi.

Da dương vật cho dẫn lưu lymphô về hạch bẹn nông hai bên; vùng quy đầu dẫn lưu về hạch bẹn và hạch chậu hai bên; mô thân dương vật dẫn lưu về hạch bẹn sâu, hạch chậu hai bên. Dù hạch bẹn hai bên không sờ chạm trên lâm sàng, tỷ lệ hạch bẹn bị di căn khi nạo hạch có thể lên đến 20%.



3. Chẩn đoán



Bệnh nhân thường đi khám vì da quy đầu hoặc quy đầu có tổn thương sùi hoặc loét không lành. Những trường hợp da quy đầu hẹp, tổn thương sùi quy đầu bị che kín không thể phát hiện sớm; bướu phát triển lớn dần và dương vật có hình dạng “dùi trống”. Bệnh nhân có thể đến khám vì hạch bẹn to, khám bộ phận sinh dục phát hiện bướu ở quy đầu nhưng bị che khuất bởi da quy đầu dài hoặc hẹp.

Cần hỏi kỹ bệnh sử và khám bộ phận sinh dục kỹ lưỡng. Ngoài sờ nắn bằng tay, nếu nghi ngờ bướu xâm lấn sâu, có thể nội soi niệu đạo, bọng đái+ sinh thết.



Xét nghiệm cần làm: công thức máu, sinh hóa, chức năng thận, chức năng gan, phosphatase kiềm.

Hình ảnh: siêu âm dương vật hoặc chụp MRI dương vật để đánh giá độ xâm lấn sâu; chụp CT bụng chậu đánh giá hạch chậu; Xquang ngực; xạ hình xương nếu giai đoạn bệnh tiến triển hoặc có nghi ngờ di căn xương.

Sinh thiết sang thương dương vật bằng kềm bấm hoặc bằng dao. Sinh thiết hạch bẹn bằng kim nếu nghi ngờ di căn.



Xếp giai đoạn lâm sàng (theo AJCC 2002)

Bướu nguyên phát (T)

TX: Bướu nguyên phát không thể đánh giá

T0: Không có chứng cứ về bướu nguyên phát

Tis: Carcinôm tại chỗ

Ta: carcinôm dạng mụn cóc không xâm lấn

T1: ung thư xâm lấn đến mô liên kết dưới biểu mô

T2: Bướu xâm lấn thể xốp hoặc thể hang

T3: Bướu xâm lấn niệu đạo hoặc tuyến tiền liệt

T4: Bướu xâmlấn các cấu trúc lân cận khác

Hạch vùng (N)

NX: Di căn hạch vùng không thể đánh giá

N0: không di căn hạch vùng

N1: Di can một hạch nông ở một bên bẹn

N2: Di căn nhiều hạch bẹn nông, một hoặc hai bên

N3: Di căn hạch bẹn sâu hoặc di căn hạch chậu, một hoặc hai bên

Di căn xa (M)

MX: Di căn xa không thể đánh giá

M0: Không có di căn xa

M1: Có di căn xa

Xếp giai đoạn

Giai đoạn 0: TisN0M0, TaN0M0

Giai đoạn I : T1N0M0

Giai đoạn II: T2N0M0, T1-2N1M0

Giai đoạn III: T3N0-1M0, T1-3N2M0

Giai đoạn IV: T4 bất kỳ N M0, Bất kỳ T N3 M0, bất kỳ T bất kỳ N M1



Sống còn toàn bộ 3 năm theo giai đoạn

Giai đoạn I: 70–100%

Giai đoạn II: 65–100%

Giai đoạn III: 60–90%

Giai đoạn IV 50–70%



4. Khuyến cáo điều trị theo giai đoạn bệnh

Carcinôm tại chỗ (carcinoma in situ): cắt da quy đầu, cắt rộng tại chỗ, phẫu thuật Moh [cắt sang thương và kiểm tra ngay diện cắt bằng phương tiện cắt lạnh (frozen section)], thoa kem 5-FU.

Tổn thương khu trú T1, T2 < 4cm, có thể xạ trị đơn thuần.

Tại Việt Nam đoạn dương vật một phần hoặc toàn phần vẫn còn phổ biến. Phẫu thuật này chắc chắn sẽ gây nhiều tổn thương tâm lý cho bệnh nhân.

Điều trị bảo tồn dương vật: trước hết, cắt da quy đầu, sau đó xạ trị ngoài hoặc xạ trị trong đơn thuần hoặc hóa-xạ trị đồng thời.

Xạ trị ngoài: 40-50 Gy vào toàn bộ dương vật +/- hạch bẹn hai bên, sau đó xạ tăng cường vào tổn thương nguyên phát thêm 15-20 Gy.

Xạ trị trong đơn thuần: chống chỉ định nếu bướu xâm lấn thể hang > 1cm hoặc bướu có kích thước > 4 cm. Phương pháp xuyên kim phóng xạ trong mô, với chất đồng vị phóng xạ Iridium 192; liều xạ đổ vào bướu là 65 Gy. Đây là phương pháp được ưa chuộng tại châu Âu.

Hóa-xạ trị đồng thời: càng ngày càng phổ biến dưa trên kết quả có được từ hóa-xạ trị đồng thời trong ung thư ống hậu môn và ung thư cổ tử cung. Cân nhắc xạ trị phòng ngừa vào hạch bẹn.

Phẫu thuật: nhiều mức độ, từ cắt da quy đầu, đến cắt rộng tổn thương tại chỗ cho đến đoạn dương vật tận gốc. Diện cắt cần cách xa tổn thương từ 1,5 - 2 cm. Trong những trường hợp không có hạch bẹn trên lâm sàng, Hiệp hội Niệu khoa châu Âu khuyến cáo nên nạo hạch bẹn phòng ngừa đối với bướu từ T2 trở lên và/ hoặc grad mô học nhóm 3. Nếu là bướu T1 grad 2, cân nhắc việc nạo hạch bẹn tùy thêm vào các yếu tố khác (tình trạng xâm nhập mạch máu/ mạch lymphô). Nếu không nạo hạch thì phải theo dõi bệnh nhân thật sát. Chỉ định nạo hạch chậu khi có > 2 hạch bẹn (+) kèm hình ảnh hạch chậu trên CT hoặc MRI.

Giai đoạn tiến triển tại chỗ tại vùng, có những chọn lựa như sau:

Xạ trị ngoài + hóa trị vào vùng chậu và hạch bẹn hai bên. Cân nhắc nạo hạch nếu hạch quá lớn.

Phẫu thuật: đoạn dương vật một phần hoặc toàn phần; nạo hạch bẹn phòng ngừa nếu bướu lan rộng đến thân dương vật hoặc mô học biệt hóa kém; nếu hạch bẹn (+) cần nạo thêmhạch chậu.



Tóm lại: ung thư dương vật dễ phát hiện sớm nhưng do không hiểu biết về loại bệnh này và tâm lý e ngại đi khám bộ phận sinh dục nên nhiều trường hợp bệnh nhân đến bệnh viện với giai đoạn đã lan rộng, không thể điều trị bảo tồn.

Nạo hạch bẹn để phòng ngừa hoặc để điều trị thường để lại di chứng phù chân, phù bìu. Xạ trị có thể gây xơ hóa dương vật, chít hẹp niệu đạo, dò niệu đạo, hoại tử dương vật, liệt dương, vô sinh.

Các biện pháp phòng ngừa ung thư dương vật gồm:

- Cắt da quy đầu từ nhỏ nếu trẻ bị da quy đầu hẹp hoặc dài

- Vệ sinh sinh dục, quan hệ tình dục an toàn, tránh các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục

- Giáo dục sức khỏe sinh dục cho nam giới

- Đi khám ngay khi có bất thường ở bộ phận sinh dục

Bên cạnh đó, thầy thuốc cần nắm vững nguyên tắc điều trị ung thư dương vật để chẩn đoán và xử lý đúng quy cách bệnh lý này.


Các bạn quan tâm có thể tham khảo thêm bài viết về Ung thư Dương Vật do PGS. Nguyễn Tuấn Vinh



Subscribe your email address now to get the latest articles from us

 

Nuôi dạy con thông minh

Copyright © 2018. Nơi chia sẻ những kiến thức y khoa.
Design by Bacsiluc.com. Published by Fanpage Chia sẻ trực tuyến KIẾN THỨC Y KHOA. Powered by Blogger.
Creative Commons License