Các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng vàng da tăng bilirubin tự do do bất đồng nhóm máu mẹ con ở trẻ sơ sinh

Tuesday, November 25, 2014



1. Đại cương:


- Vàng da là hội chứng thường gặp do nhiều nguyên nhân gây ra tùy theo từng lứa tuổi của trẻ.


- Vàng da được xác định khi da, củng mạc mắt và niêm mạc của cơ thể có màu vàng hoặc xanh do bilirubin huyết thanh tăng trên 20-25mg/l.


- Trẻ sơ sinh vàng da khi bilirubin máu tăng > 120 µmol/l.


- Vàng da sơ sinh cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, nếu không sẽ để lại hậu quả đáng tiếc như vàng da nhân não (tăng bilirubin tự do) hay xơ gan do tắc mật (tăng bilirubin trực tiếp).





2. Vàng da do bất đồng nhóm máu mẹ con:


- Là hiện tượng tan máu do miễn dịch đồng loại, đặc thù ở tuổi sơ sinh.


- Nguyên nhân chính gây vàng da ­ bilirubin tự do nặng, có thể gây vàng da nhân, đe dọa tính mạng trẻ


- Thường gặp do bất đồng hệ ABO và Rh.


Xem thêm: Vàng da ứ mật ở trẻ sơ sinh


2.1. Bất đồng hệ ABO:


a) Cơ chế:


- Mẹ có kháng thể anti A, anti B chống lại kháng nguyên A, B của hồng cầu con.


- Bình thường các kháng thể tự nhiên anti A, anti B là các IgM nên không qua được rau thai.


- Nếu bánh rau bị tổn thương, hồng cầu của con sang tuần hoàn mẹ, cơ thể mẹ sẽ sản xuất ra các kháng thể anti A hoặc anti B là các IgG qua được rau thai, vào tuần hoàn con gây vỡ hồng cầu.


b) Lâm sàng:


- Tần suất: thường gặp


- Có thể xảy ra từ con thứ nhất.


- Vàng da sáng màu, xuất hiện từ ngày thứ 2 - 3 sau đẻ, tăng nhanh từ mặt xuống thân, các chi.


- Thiếu máu không rõ rệt trên lâm sàng.


- Gan lách to hiếm gặp.


- Nếu tan máu nhiều không được điều trị kịp thời sẽ có các triệu chứng bất thường về thần kinh (vàng da nhân não) như tăng trương lực cơ, tứ chi duỗi cứng, xoắn vặn, co giật...


- Không có phù thai, phù bánh rau.


c) Cận lâm sàng:


- CTM:


+ Hb, Hct giảm: không rõ, nhẹ.


+ Hình thái HC: bình thường


- Bilirubin toàn phần và gián tiếp tăng cao (bình thường Bil GT=10-12 mg% ở trẻ 3- 5 ngày tuổi, sau giảm dần).


- Nhóm máu:

Nhóm máu mẹ
Nhóm máu con
O
A, B, AB
A
B, AB
B
A, AB







- Hiệu giá kháng thể kháng hồng cầu trong huyết thanh con tăng cao có thể tới 1/640 hoặc hơn, giúp khẳng định chẩn đoán.


- Test Coombs trực tiếp âm tính hoặc dương tính nhẹ.


- Test Coombs gián tiếp dương tính


2.2. Bất đồng hệ Rh:


a) Cơ chế:


- Mẹ có hồng cầu Rh(-) và con có hồng cầu Rh(+). Số người có hồng cầu Rh (-) ở Việt Nam rất ít.


- Khi bánh rau bị tổn thương, hồng cầu con Rh (+) có kháng nguyên D vào tuần hoàn mẹ. Mẹ sẽ sản xuất ra kháng thể kháng D là IgG qua được rau thai vào tuần hoàn con gây tan máu. Mức độ sản xuất kháng thể phụ thuộc vào số lượng hồng cầu con vào tuần hoàn mẹ.


- Kháng nguyên D có khả năng gây phản ứng miễn dịch mạnh, tồn tại trong máu mẹ giảm dần, nhưng lần tiếp xúc sau với kháng nguyên D thì kháng thể kháng D tăng rất nhanh và ngày càng mạnh hơn.


- Vàng da tan máu do bất đồng Rh có thể xảy ra từ con đầu nếu lượng kháng thể cao hoặc mẹ đã tiếp xúc với hồng cầu Rh (+) do truyền máu...,những trẻ đẻ sau tan máu xảy ra càng nặng, có thể gây thai chết lưu hoặc đẻ non.


b) Lâm sàng:


- Tần suất: Hiếm gặp


- Thường xảy ra ở con thứ 2


- Có 3 thể lâm sàng chủ yếu:


+ Thể phù thũng: là thể nặng nhất, gây chết thai từ trong tử cung.


+ Thể vàng da: hay gặp nhất


· Vàng da đậm, xuất hiện sớm, tăng rất nhanh


· Thiếu máu rõ.


· Gan, lách to tùy mức độ tan máu và thiếu máu.


· Rất dễ bị vàng da nhân não nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.


· Thể nặng thường là những con sau của các bà mẹ có hồng cầu Rh (-), không được tiêm phòng: trẻ tan máu từ trong bào thai nên đẻ ra đã thấy vàng da đậm, thiếu máu, gan lách to, phù, suy tim, phù bánh rau.


+ Thể nguyên hồng cầu máu: thiếu máu và có nhiều hồng cầu non trong máu ngoại biên.


c) Cận lâm sàng:


+ CTM:


· Hb, Hct giảm


· Hình thái HC: hồng cầu non ra máu ngoại biên.


+ Bilirubin toàn phần và gián tiếp tăng rất cao.


+ Nhóm máu: mẹ Rh(-), con Rh(+). Có khi kết hợp bất đồng ABO.


+ Hiệu giá kháng thể kháng hồng cầu tăng cao trong huyết thanh của con giúp chẩn đoán quyết định và tiên lượng.


+ Test Coombs trực tiếp, gián tiếp dương tính.


2.3. Chẩn đoán:

- Trước 1 trẻ vàng da tăng Bilirubin tự do, sớm, vàng đậm cần XN nhóm máu mẹ - con, Bilirubin TP và GT. Nếu có bất đồng nên làm hiệu giá KT. Trong khi chờ kết quả phải điều trị bằng liệu pháp ánh sáng.


Ghi rõ nguồn http://chiaseykhoa.net khi đăng lại nội dung từ trang web này

Subscribe your email address now to get the latest articles from us

No comments:

Post a Comment

 

Nuôi dạy con thông minh

Copyright © 2018. Nơi chia sẻ những kiến thức y khoa.
Design by Bacsiluc.com. Published by Fanpage Chia sẻ trực tuyến KIẾN THỨC Y KHOA. Powered by Blogger.
Creative Commons License